Merkingar

1. 1.

   vera í láréttri stellingu

   • hún liggur í rúminu
   • kötturinn lá á mottunni
   • við lágum í grasinu og horfðum upp í himininn

   • liggja á grúfu

   • liggja veikur

   • hér liggur hann

     hér er hann grafinn

2. 2.

   (um flata hluti eða hluti á hliðinni) vera í flatri stöðu

   • bókin liggur opin á borðinu
   • hálsfestin lá á botni skúffunnar
   • fötin lágu á gólfinu
3. 3.

   (um veg, leið) hafa staðsetningu eða stefnu, vera staðsettur

   • vegurinn lá eftir dalnum
   • gatan liggur í hálfhring

   • halda sem leið liggur

     fara eftir veginum

4. 4.

   liggja að

   1. a.

      • Danmörk liggur að Þýskalandi

        Danmörk á landamæri að Þýskalandi

   2. b.

      • láta að því liggja

        gefa það í skyn, gefa það til kynna

        • látið var að því liggja að fjárveitingin hafi verið ólögleg
5. 5.

   liggja á

   1. a.

      • frumlag í þgf.frumlag í þágufalli mér liggur á

        ég er að flýta mér

        • honum lá ekkert á að fara heim

      • henni liggur lífið á

      • það liggur (ekki) á þessu

   2. b.

      • það liggur vel á honum

        hann er í góðu skapi

   3. c.

      • liggja á eggjum

        (um fugl) vera á eggjum í hreiðri

   4. d.

      • liggja á peningunum

        láta þá ekki frá sér, halda fast í þá

6. 6.

   liggja eftir

   • það liggur mikið eftir hana

     hún á mörg verk að baki (t.d. bækur, kvæði)

7. 7.

   liggja frammi

   • eyðublaðið liggur frammi

     eyðublaðið er aðgengilegt (á opinberum stað)

8. 8.

   liggja fyrir

   1. a.

      • liggja í rúminu (vegna veikinda eða til að hvíla sig)

   2. b.

      • liggja fyrir dauðanum

        bíða fársjúkur eftir að deyja

   3. c.

      • það liggur fyrir að ákveða þetta

        það er úrlausnarefni að ákveða þetta, það stefnir í það

      • það liggur ekkert fyrir um þetta

        það er óljóst, óákveðið

   4. d.

      • þetta á fyrir henni að liggja

        þetta mun koma fyrir hana, framtíðin ber þetta í skauti sér

        • það átti ekki fyrir honum að liggja að koma til Ameríku

      • þetta liggur fyrir honum

        þetta kemur fyrir hann í framtíðinni, þetta verða örlög hans

        • við vissum ekki að þetta lægi fyrir okkur
   5. e.

      • þetta liggur opið fyrir honum

        hann á auðvelt með þetta, að læra þetta

9. 9.

   liggja í

   1. a.

      • liggja í flensu

        vera veikur af flensu

   2. b.

      • liggja í bókum

        gefa bóklestri mikinn tíma og áhuga

   3. c.

      • liggja í því

        neyta áfengis stöðugt

   4. d.

      • liggja í því

        fá skell, bíða ósigur, verða undir

        • þar lástu í því!
   5. e.

      • þannig liggur í því

        þannig er málið vaxið, þannig er það

        • þannig lá í því að þeir ætluðu að hittast um kvöldið
   6. f.

      • það liggur í augum uppi

        það er augljóst

   7. g.

      • þetta liggur í því

        þetta er fólgið í því

        • þrautin lá í því að hann átti að drepa hættulegan dreka
   8. h.

      • spenna liggur í loftinu

        spenna er í andrúmsloftinu

10. 10.

    liggja með

    • liggja með henni

      hafa kynmök við hana, leggjast með henni

11. 11.

    liggja niðri

    • starfsemin liggur niðri

      starfsemin er ekki í gangi

      • flugsamgöngur lágu niðri í óveðrinu
12. 12.

    liggja nærri

    • það lá nærri öngþveiti

      það var komið nálægt öngþveiti, öngþveiti varð næstum

      • það lá nærri að hann æki út af
13. 13.

    liggja undir

    1. a.

       • liggja undir grun

         vera grunaður

    2. b.

       • viðurinn liggur undir skemmdum

         hann er við það að skemmast

14. 14.

    liggja til

    • sterk rök liggja til þess

      sterk rök eru fyrir því

      • margar ástæður liggja til þess að salurinn er heppilegur
15. 15.

    liggja úti

    • búa í tjaldi

16. 16.

    liggja við

    1. a.

       • þetta liggur beint við

         þetta er augljóst, nærtækt, hentugt

         • það lá beint við að spyrja bóndann til vegar
    2. b.

       • frumlag í þgf.frumlag í þágufalli mér liggur við köfnun

         ég er alveg að kafna

       • það lá við árekstri

         það varð næstum árekstur

         • það lá við að hann missti jafnvægið

       • það lá við sjálft að hann félli útbyrðis

         hann féll næstum útbyrðis, minnstu munaði að ...

    3. c.

       • það liggja háar sektir við brotinu

         sá fær háa sekt sem fremur slíkt brot

    4. d.

       • ef / þegar mikið liggur við

         ef þess nauðsynlega þarf, ef aðstæður krefjast þess, ef í hart fer

         • ef mikið lá við afgreiddi eigandinn sjálfur í búðinni
    5. e.

       • gamalt búa í tjaldi

17. 17.

    liggja yfir

    • liggja yfir þessu

      skoða þetta vandlega

      • hann lá lengi yfir heimadæmunum

Orðasambönd

• láta ekki sitt eftir liggja

  taka þátt í skyldustörfum

• það liggur í augum uppi

  það er augljóst