Merkingar

1. 1.

   vera kyrr í uppréttri stöðu

   • hún stendur í dyragættinni
   • þau stóðu við gluggann
   • hann hefur staðið hér í 20 mínútur

   • standa á fætur

   • standa upp

2. 2.

   vera byggt, reist, sett (e-s staðar)

   • húsið stendur við árbakkann
   • styttan stendur á miðju torginu
   • tvær skálar stóðu á borðinu
   • jólatréð stóð úti á miðju gólfi
3. 3.

   vera skrifað eða prentað

   • hvað stendur á skiltinu?
   • ég las þetta í dagblaðinu, þetta stóð þar
4. 4.

   skaga út eða fram

   • fætur hennar stóðu út undan sænginni
   • hár hans stóð út í allar áttir

   • láta hendur standa fram úr ermum

     sýna dugnað

5. 5.

   taka yfir tiltekinn tíma, vara

   • veislan stóð fram á nótt
   • ráðstefnan stendur ennþá
6. 6.

   vera í gildi, óhaggað

   • tilboðið stendur í þrjá daga
7. 7.

   (um veður og vind) geisa, ríkja, vera á

   • vindurinn stendur af austri
   • óveðrið hefur staðið í tvo daga
8. 8.

   um aðstöðu, traustleika

   • standa höllum fæti

     vera í slæmri aðstöðu

     • fyrirtækið stóð höllum fæti á þeim tíma

   • standa vel að vígi

     vera í góðri aðstöðu

   • listasafnið stendur á gömlum merg

   • fyrirtækið stendur traustum fótum

9. 9.

   • standa sig vel

     sýna góða frammistöðu, ná góðum árangri

     • hann hefur staðið sig ágætlega í starfinu
     • við stöndum okkur ekki nógu vel í endurvinnslunni
10. 10.

    frumlag í þgf.frumlag í þágufalli (um karlmann) vera með kynferðislega stinningu

    • honum stendur

11. 11.

    standa að

    1. a.

       • standa að listsýningunni

         skipuleggja og/eða framkvæma hana

         • nemendafélag skólans stóð að söngleiknum
    2. b.

       • standa honum að baki

         vera síðri en hann

         • þessi skáldsaga stendur hinni langt að baki
    3. c.

       • standa hana að verki

         koma að henni við e-ð óleyfilegt

         • innbrotsþjófarnir voru staðnir að verki í íbúðinni
12. 12.

    standa af

    • standa af sér óveðrið

      bíða eftir að óveðrinu sloti

      • fyrirtækið hefur staðið af sér miklar þrengingar
13. 13.

    standa á

    1. a.

       • hvernig stendur á þessu?

         af hverju er þetta svona, hvernig víkur þessu við?

         • hvernig stóð á því að fundinum var frestað?

       • þannig stendur á því

         því er þannig háttað

    2. b.

       • mér stendur á sama

         mér er sama (um e-ð)

         • honum stóð á sama þótt íbúðin væri lítil
    3. c.

       • standa fast á þessu

         halda eindregið fram þessari ákveðnu skoðun

    4. d.

       • það stendur þannig á

         aðstæður eru þannig

       • það stendur illa á fyrir mér

         þetta er óhentugt fyrir mig

       • eins og stendur / eins og er

         eins og sakir standa, eins og er, í augnablikinu, einmitt núna

         • forstjórinn er upptekinn eins og stendur
    5. e.

       • láta ekki á sér standa

         láta ekki bíða eftir sér

       • það stendur á svari

         svarið lætur bíða eftir sér

       • það stendur ekki á mér

         það er engin töf mín vegna, ég er tilbúinn

         • ekki stóð á mönnum að veita aðstoð sína
14. 14.

    standa á bak við

    • standa á bak við þessi áform

      vera upphafsmaður þessara áforma

      • ekki er vitað hverjir stóðu á bak við sprengjutilræðið
15. 15.

    standa frammi fyrir

    • standa frammi fyrir miklum vanda

      þurfa að glíma við mikinn vanda

16. 16.

    standa fyrir

    • standa fyrir tónleikunum

      skipuleggja tónleikana, hafa veg og vanda af þeim

17. 17.

    standa gegn

    • standa gegn þessari hugmynd

      vera á móti henni, leggjast gegn henni

18. 18.

    standa hjá

    • standa og aðhafast ekkert

      • þeir stóðu bara hjá og horfðu á áflogin
19. 19.

    standa í

    1. a.

       • standa í húsbyggingu

         fást við húsbyggingu (e-ð sem útheimtir orku og tíma)

       • standa í stappi

         eiga í veseni, deilu

       • standa í stórræðum

         vera með mikið verkefni eða mikla framkvæmd

    2. b.

       • bitinn stendur í honum

         bitinn er fastur í hálsinum á honum

20. 20.

    standa með

    • standa með henni

      halda með henni, taka málstað hennar

      • hún hefur alltaf staðið með mér í deilunni
21. 21.

    standa saman

    • sýna samstöðu

      • verkafólkið stóð saman um réttindamál sín
22. 22.

    standa til

    • það stendur til að halda veislu

      ætlunin er að halda veislu, veisla er í undirbúningi

    • það stendur mikið til

      mikið tilstand er í undirbúningi

23. 23.

    standa undir

    • standa (ekki) undir kostnaðinum

      geta (ekki) borið kostnaðinn

    • standa (ekki) undir nafni

      vera (ekki) jafngóður og nafnið gefur til kynna

24. 24.

    standa upp á

    • það stendur upp á hana

      röðin er komin að henni að aðhafast

25. 25.

    standa upp úr

    1. a.

       • grastoppar standa upp úr snjónum

         þeir ná upp fyrir snjóinn

    2. b.

       • þetta stendur upp úr

         þetta ber af, er flottast

         • síðasta atriðið á tónleikunum stóð upp úr
26. 26.

    standa uppi

    1. a.

       • standa uppi eignalaus

         koma út sem eignalaus maður, vera orðinn eignalaus

       • standa uppi slyppur og snauður

         vera orðinn fátækur

    2. b.

       • líkið stendur uppi

         gamalt líkið liggur í kistu í heimahúsi

27. 27.

    standa við

    • standa við loforðið

      efna loforðið

      • stjórnvöld hafa ekki staðið við að byggja nýja brú
28. 28.

    standa yfir

    1. a.

       • standa yfir henni

         vera yfir henni, hjá henni

         • hann stóð yfir mér meðan ég skrifaði bréfið
    2. b.

       • ráðstefnan stendur yfir

         ráðstefnan er haldin núna, verið er að halda hana