eiga

Merkingar

1. 1.

   vera eigandi (e-s), hafa (e-ð) til eignar

   • hann á hús og bíl
   • þau eiga mikla peninga
   • hann átti litla prentsmiðju
   • við eigum enga mynd af henni
   • þú mátt eiga þessa bók
2. 2.

   tengjast skyldmenni, vini eða óvini

   • hún á tvo bræður
   • þau eiga fjögur börn
3. 3.

   fæða (barn)

   • hún átti drenginn um nóttina
4. 4.

   hafa (e-ð) (aðild, þátttöku, hlutdeild)

   • eiga þátt í verkefninu

     • hann á eflaust þátt í bankaráninu

   • eiga hlut að máli

     vera aðili að málinu

   • eiga frumkvæði(ð) að hugmyndinni

   • eiga möguleika á fjárstyrk

   • eiga upptökin að þessum ráðagerðum

   • þeir eiga ýmislegt sameiginlegt

5. 5.

   • þgf. þf.með þágufalli og þolfalli eiga sér draum

     hafa draum í brjósti

     • ég á mér þá von að geta flutt í sveitina
6. 6.

   • láta hana eiga sig

     skipta sér ekki af henni, láta hana í friði

     • þegar stelpan er með frekju læt ég hana eiga sig

   • láta þetta eiga sig

     skipta sér ekki af þessu, láta þetta vera

     • látum uppvaskið bara eiga sig þangað til á morgun
7. 7.

   • eiga þetta skilið

     verðskulda þetta

   • hann má eiga það

     það verður að sýna honum það réttlæti

8. 8.

   sem háttarsögn, táknar skyldu, tilmæli

   • hann á að mæta í vinnuna klukkan átta
   • hún á að búa til kaffið í dag
   • við eigum að loka öllum gluggum
   • ætti ég að biðja hana afsökunar?
9. 9.

   sem háttarsögn, táknar óvissu, getgátu, gefna forsendu

   • hann á að heita besti vinur minn!
   • hvað eiga þessar myndir að tákna?
   • hún á að hafa stolið bílnum og skemmt hann
10. 10.

    eiga að

    1. a.

       • eiga hana að

         hafa hana til að leita til, hafa hana sér til stuðnings

         • við eigum hana að ef við lendum í vandræðum
    2. b.

       • vera eins og hún á að sér að vera

         vera eins og hún er venjulega, eins og hún er vön

         • hann var daufari en hann átti að sér að vera
11. 11.

    eiga eftir

    • eiga eftir að vökva blómin

      vera ekki búinn að vökva blómin

    • eiga eftir tvo kafla

      vera búinn að lesa allt nema tvo kafla

      • í lok mánaðarins átti hann næstum ekkert eftir af kaupinu sínu
12. 12.

    eiga fyrir

    • eiga fyrir nýjum skóm

      eiga næga peninga til að kaupa sér nýja skó

      • hann er svo blankur að hann á ekki fyrir bíómiða
13. 13.

    eiga heima

    • eiga heima í Osló

      hafa heimili sitt, búa þar

    • eiga (ekki) heima þarna

      passa ekki inn þarna

      • svona ljótur sófi á ekki heima í svona flottri stofu
14. 14.

    eiga hjá

    • eiga 100 krónur hjá henni

      hún skuldar mér 100 krónur

15. 15.

    eiga inni

    • eiga inni ógreidd laun

      mér eru skulduð laun

      • við eigum inni heimboð hjá henni
16. 16.

    eiga í

    1. a.

       • eiga í vandræðum

         vera í vandræðum, erfiðleikum

         • þeir áttu í erfiðleikum með að fá bankalán
    2. b.

       • eiga í ófriði

         vera sífellt í ófriði (við nágrannaríkin)

         • þau hafa átt í deilu við nágrannana
    3. c.

       • eiga hlut í fyrirtækinu

         vera eigandi að því að hluta

         • hún átti ekkert í húsnæðinu sem hún bjó í
    4. d.

       • eiga í sig og á

         hafa nóg til að framfleyta sér, hafa í sig og á

17. 17.

    eiga með

    1. a.

       • eiga erfitt með þetta

         veitast þetta erfitt

         • hún á bágt með að ganga upp stiga
         • þið eigið auðvelt með að finna hótelið
    2. b.

       • eiga ekkert með að koma hingað

         hafa engan rétt til að koma hingað

18. 18.

    eiga saman

    1. a.

       • vinirnir eiga vel saman

         þeir hæfa hvor öðrum vel

         • litirnir í stofunni eiga ágætlega saman
    2. b.

       • eiga íbúðina saman

         vera eigendur hennar í sameiningu

19. 19.

    eiga til

    1. a.

       • eiga til sykur

         hafa sykur í fórum sínum, í skápnum

         • búðin átti ekki til hrökkbrauð
    2. b.

       • eiga ekki til öfund

         hafa ekki snefil af öfund í eðli sínu

    3. c.

       • eiga þetta til

         gera þetta stundum, við og við

         • við eigum það til að fara í fjallgöngur
20. 20.

    eiga undir

    • eiga allt undir velvild hans

      vera alveg háður velvild hans

21. 21.

    eiga við

    1. a.

       • eiga við þetta

         meina þetta

         • ég átti við að þeir gætu orðið gjaldþrota

       • hvað áttu við?

    2. b.

       • svona klæðnaður á ekki við

         hann er ekki viðeigandi, hæfir ekki

         • í svona veislu á vel við að halda stutta ræðu

       • þetta á vel við hana

         þetta hæfir henni vel, hentar henni vel

         • þessi vinna átti ekki við mig
         • það á vel við hann að búa einn
    3. c.

       • lampinn á vel við skrifborðið

         hann passar vel við það

         • þessi hárgreiðsla á vel við síðan kjól
    4. d.

       • eiga við pappírana

         fikta í pappírunum

         • hver hefur átt við myndavélina mína?
    5. e.

       • eiga við vanheilsu að stríða

         berjast við veikindi