ganga

Merkingar

1. 1.

   komast áfram á fótunum

   • hún gengur alltaf í skólann
   • barnið er byrjað að ganga
   • við göngum oft okkur til hressingar
   • hermennirnir gengu í takt
   • gekkst þú ekki á jökulinn?

   • ganga um gólf

2. 2.

   (um vél, klukku, mótor o.fl.) starfa, virka

   • gamla úrið gengur ennþá
3. 3.

   (um samgöngutæki) vera í reglulegum ferðum

   • bátur gengur reglulega út í eyna
   • strætó hættir að ganga á miðnætti
4. 4.

   • ganga langt

     teygja sig langt, gera of mikið (af e-u)

     • hún gengur of langt í þjálfun líkamans
5. 5.

   hafa vissan framgang, takast, heppnast

   1. a.

      frumlag í nf.frumlag í nefnifalli

      • hvernig gengur?
      • verkið hefur gengið ágætlega
      • hreinsunarstarfið gekk vel
   2. b.

      frumlag í þgf.frumlag í þágufalli

      • honum gekk vel í prófinu
      • hvernig gengur þér?
      • mér gengur hægt með ritgerðina
6. 6.

   vera nógu gott, hæfa

   • það gengur ekki að hann mæti alltaf of seint
7. 7.

   ganga að

   • ganga að eiga hana

     ganga í hjónaband með henni, giftast henni (oftast notað um karlmann)

   • ganga að skilmálunum

     beygja sig undir, samþykkja skilmálana

8. 8.

   ganga af

   • það gengur hálfur metri af

     hálfur metri verður afgangs

     • það gekk ekki einn biti af steikinni

   • ganga af honum dauðum

     drepa hann

     • hann er að ganga af mér dauðri með þessum kvörtunum
9. 9.

   ganga aftur

   • vera á sveimi sem draugur

10. 10.

    ganga á

    1. a.

       • ganga á hana

         spyrja hana ákveðið, stöðugt

    2. b.

       • ganga á birgðirnar

         taka af birgðunum

       • það gengur á eldsneytið

         eldsneytið eyðist

    3. c.

       • það gengur mikið á

         það er mikið um að vera

         • hvað gengur hér á?
         • það gekk mikið á í íþróttahöllinni á laugardaginn
11. 11.

    ganga (á) eftir

    • ganga á eftir honum

      1. a.

         fylgja honum eftir, fara í kjölfar hans

      2. b.

         knýja á hann, biðja hann mikið (um e-ð)

         • ég þurfti ekki að ganga lengi á eftir henni að koma með mér í leikhús
12. 12.

    ganga á milli

    • ganga á milli þeirra

      hindra áflog þeirra

13. 13.

    ganga eftir

    • þetta gengur eftir

      þetta verður, rætist

      • hana hafði lengi dreymt um að fara til Sviss og það gekk eftir
14. 14.

    ganga fram

    1. a.

       • ganga hart fram

         sýna dug, góða framgöngu

         • foreldrarnir gengu hart fram í því að leikvöllurinn yrði lagfærður
    2. b.

       • þetta nær fram að ganga

         þetta nær í gegn, er samþykkt

         • frumvarpið náði ekki fram að ganga
    3. c.

       • nesið gengur fram í fjörðinn

         nesið skagar fram/út í fjörðinn

15. 15.

    ganga fram af

    • ganga fram af henni

      gera hana hneykslaða og forviða

      • hann gekk fram af mér með þessu tali
16. 16.

    ganga fram hjá

    • ganga fram hjá honum

      gefa honum ekki tækifæri, sniðganga hann

      • þegar skáldverk eru tilnefnd má ekki ganga fram hjá þessum ágæta höfundi
17. 17.

    ganga frá

    1. a.

       • láta allt á sinn stað, koma öllu í lag

         • við gengum frá eftir matinn
         • það á eftir að ganga frá í eldhúsinu

       • ganga frá þessu

         láta þetta á sinn stað, koma þessu í rétt horf

         • hann gekk vel frá verkfærunum
         • hún gekk frá pappírunum eftir sig
         • það á eftir að ganga frá samningnum
         • festið saman peysuna og gangið frá öllum endum

         sjá frágenginn

       • ganga frá lausum endum

         ljúka öllum þáttum máls

    2. b.

       • ganga frá honum

         gjörsigra hann, láta hann liggja (eftir t.d. áflog)

18. 18.

    ganga fyrir

    1. a.

       • ganga fyrir (öðrum)

         hafa forgang, mega fara fyrstur

         • nemendur með góðar einkunnir ganga fyrir
         • þau létu baðherbergið ganga fyrir öðrum innréttingum
    2. b.

       • bíllinn gengur fyrir rafmagni

         bíllinn notar rafmagn sem eldsneyti

19. 19.

    ganga í

    1. a.

       • ganga í svona fötum

         nota svona föt

         • hún gengur alltaf í gallabuxum
    2. b.

       • ganga í málið

         snúa sér að því að leysa málið

20. 20.

    ganga í gegnum

    • ganga í gegnum erfiða reynslu

      upplifa erfiða reynslu

      • hann hefur þurft að ganga í gegnum margt um dagana
21. 21.

    ganga nærri

    • ganga nærri sér

      leggja of mikið á sig

      • hún hefur gengið mjög nærri sér með allri þessari vinnu
22. 22.

    ganga til

    • honum gengur gott eitt til

      hann hafði gott eitt í hyggju

    • hvað gengur henni til?

      hvað hefur hún í hyggju? hver er tilgangur hennar (með þessu)?

      • hver var þessi maður og hvað gekk honum til?
23. 23.

    ganga um

    • ganga hljóðlega um (húsið)

      hegða sér, fara hljóðlega

      • gestir eru beðnir að ganga snyrtilega um
24. 24.

    ganga upp

    • dæmið gengur upp

      tölurnar í dæminu stemma

      • það var erfitt að láta rekstrarreikningana ganga upp

    • þetta gengur (ekki) upp

      þetta hentar (ekki), passar (ekki)

      • það gengur ekki upp að allir séu í fríi í júlí
25. 25.

    ganga út

    • varningurinn gengur út

      hann selst

26. 26.

    ganga út á

    • kenningin gengur út á þetta

      kenningin felur þetta í sér, þetta er aðalinntak kenningarinnar

27. 27.

    ganga út frá

    • ganga út frá þessu

      gera ráð fyrir þessu, búast fyrirfram við þessu

      • námsefnið gengur út frá vissri kunnáttu nemenda
28. 28.

    ganga úti

    • (um kindur og hesta) vera stöðugt utandyra

      • hestarnir ganga úti
29. 29.

    ganga yfir

    1. a.

       • óveðrið gengur yfir

         óveðrinu linnir

         • þeir fóru ekki út fyrr en veðrið var gengið yfir
    2. b.

       • flóðbylgja gengur yfir landið

         flóðbylgja fer yfir landið

    3. c.

       • það gekk (alveg) yfir mig

         ég fylltist undrun og vandlætingu, ég var alveg gáttuð