Merkingar

1. 1.

   hreyfa sig til tiltekins staðar

   • lestin kemur eftir nokkrar mínútur
   • ég kom heim klukkan átta
   • gerið svo vel að koma inn
   • hún kom gangandi í vinnuna
   • komdu hingað kisa mín
   • hann kemur aldrei of seint
2. 2.

   þgf.með þágufalli láta (e-ð/e-n) fara eitthvert, flytja, færa (e-ð/e-n) eitthvert

   • það þarf að koma lyklunum til hennar
   • nú þarf að koma verkefninu af stað

   • koma sér í skólann

     • við skulum fara að koma okkur heim

   • koma þessu til skila

     flytja þessi skilaboð

3. 3.

   hafna, lenda

   • boltinn kom beint í rúðuna
4. 4.

   byrja, hefjast

   • það er kominn morgunn
   • það var komin rigning
5. 5.

   • þgf.með þágufalli þetta kemur sér vel/illa

     þetta er heppilegt/óheppilegt

     • nú kom sér vel að vera með farsíma
     • hanskarnir koma sér vel við garðyrkjuna

   • þgf.með þágufalli koma sér vel við hana

     reyna að hafa jákvæð áhrif á hana

6. 6.

   koma að

   1. a.

      • koma að honum þar

        ganga fram á hann þar, standa hann að verki (við e-ð vafasamt, óleyfilegt)

        • hann kom að henni í rúminu með öðrum manni
   2. b.

      • koma að málinu

        eiga aðild að málinu

        • stjórnarandstaðan hefur einnig komið að gerð frumvarpsins

      • koma að þessu

        minnast á þetta

        • ég kem að þessu síðar í erindinu
   3. c.

      • koma sér að þessu

        hafa dug í sér til þessa

        • ég kom mér ekki að því að vaska upp

      • koma sér að verki

        hefjast handa við verkið, fara að gera eitthvað

   4. d.

      • þgf.með þágufalli koma þessu að

        finna tækifæri, pláss fyrir þetta, taka þetta fram

        • ég vil gjarnan koma því að að leikritið er ekki bara fyrir börn
   5. e.

      • koma langt að

        koma frá fjarlægum stað

   6. f.

      • röðin er komin að henni

        hún er næst í röðinni

      • það kemur að henni

        hún er næst í röðinni

        • það er komið að þér að búa til kaffið

      • það kemur að þessu

        með tímanum gerist þetta

        • bráðum kemur að því að þakið verður málað
7. 7.

   koma af

   1. a.

      • þgf.með þágufalli koma verkinu af

        ljúka verkinu, klára það

   2. b.

      • þgf.með þágufalli koma verkefninu af stað

        láta það hefjast

      • þgf.með þágufalli koma af stað illindum

        vera valdur að illindum, rifrildi

8. 8.

   koma á

   1. a.

      • þgf.með þágufalli koma á reglulegum fundum

        innleiða reglulega fundi

        • reynt hefur verið að koma á jafnrétti kynjanna
   2. b.

      stofnsetja, setja á stofn, byrja að starfsrækja (e-ð)

      • þgf.með þágufalli koma á fót nýrri starfsemi

      • þgf.með þágufalli koma á stofn skóla

      • þgf.með þágufalli koma fyrirtækinu á laggirnar

   3. c.

      • það kom á hana

        henni brá, henni varð hverft við

9. 9.

   koma á móts við

   • koma á móts við þá

     sinna þörfum eða kröfum þeirra

     • göngustígum hefur verið fjölgað til að koma á móts við útivistarfólk
10. 10.

    koma fram

    1. a.

       • vera með atriði, troða upp

         • margar frægar hljómsveitir komu fram á tónleikunum
    2. b.

       • finnast, birtast

         • stúlkan sem hvarf er komin fram
    3. c.

       • spádómurinn kemur fram

         spádómurinn rætist, verður að veruleika

    4. d.

       • gallinn kemur fram

         gallinn kemur í ljós

    5. e.

       • þetta kemur fram í skýrslunni

         þetta sést, þetta er í skýrslunni

    6. f.

       • koma vel fram við hana

         sýna henni góða framkomu, tillitssemi, kurteisi

         • forstjórinn hefur alltaf komið vel fram við starfsfólkið
11. 11.

    koma frá

    1. a.

       • koma verkinu frá

         ljúka verkinu, klára það

    2. b.

       • koma ráðherranum frá

         svipta hann embætti, völdum

12. 12.

    koma fyrir

    1. a.

       • þetta kemur fyrir

         þetta hendir, gerist

         • af hverju er sjúkrabíll hér, hvað kom fyrir?

       • þetta kemur fyrir hana

         þetta hendir hana

         • það kemur stundum fyrir mig að gleyma lyklunum
    2. b.

       • koma dótinu fyrir

         finna pláss fyrir það

         • hann átti erfitt með að koma hjólinu sínu fyrir á gangstéttinni
    3. c.

       • koma sér fyrir

         búa um sig, gera sér heimili

         • hún er að koma sér fyrir í nýju íbúðinni
    4. d.

       • koma vel fyrir

         bjóða af sér góðan þokka, hafa góða framkomu

         • nýi ráðherrann kemur ekkert illa fyrir
    5. e.

       • orðið kemur fyrir

         orðið birtist, kemst í notkun

         • starfsheitið kemur fyrst fyrir á 18. öld
    6. f.

       • koma henni ekki fyrir sig

         muna ekki eftir henni, takast það ekki þótt reynt sé

         • ég kem því ekki fyrir mig hvað hann heitir
    7. g.

       • allt kom fyrir ekki

         ekkert dugði, allt var árangurslaust

         • við leituðum lengi en allt kom fyrir ekki
13. 13.

    koma heim

    • þetta kemur heim við útreikningana

      þetta passar, stemmir við þá

      • uppgötvanir fornleifafræðinga koma heim við fornar sagnir

    • þetta kemur heim og saman við það

      þetta passar, stemmir við það

      • lýsingar vitna komu heim og saman við útlit þjófsins
14. 14.

    koma inn

    • kom inn!

      gakktu inn (í herbergið, húsið)

    • koma þessu inn hjá henni

      fá hana til að trúa þessu

15. 15.

    koma inn á

    • koma inn á þetta

      tala um þetta, minnast á þetta

      • ráðherrann kom inn á umhverfismál í ræðu sinni
16. 16.

    koma í

    1. a.

       • þgf.með þágufalli koma honum í vanda

         setja hann í vanda, valda honum vanda

         • þau hafa komið sér í miklar skuldir
    2. b.

       • þgf.með þágufalli koma starfseminni í gang

         láta hana hefjast

17. 17.

    koma í kring

    • koma þessu í kring

      sjá svo um að þetta gerist

      • hann kom því í kring að þeim yrði boðið í veisluna
18. 18.

    koma með

    1. a.

       • koma með (honum)

         fara eitthvert með honum

         • hún ætlar að koma með mér í leikhúsið
         • ég ætla í gönguferð, kemur þú með?
    2. b.

       • koma með bókina

         taka bókina með sér

         • allir gestirnir komu með eitthvert snarl
    3. c.

       • koma með tillögu

         færa fram, bera upp tillögu

         • einn fundarmanna kom með góða hugmynd
19. 19.

    koma niður á

    1. a.

       • sparnaðaraðgerðirnar koma niður á fötluðum

         þær bitna á fötluðum, fatlaðir koma illa út úr þeim

    2. b.

       • koma sér niður á góða lausn

         finna í sameiningu góða lausn

20. 20.

    koma nærri

    • koma nærri deilunni

      eiga þátt í, eiga aðild að deilunni

21. 21.

    koma saman

    1. a.

       • nemendur koma saman

         nemendur mynda samkomu, mætast í hóp

         • læknar spítalans komu saman til fundar
         • fjöldi manns var saman kominn í miðbænum
    2. b.

       • þgf.með þágufalli koma sér saman um skipulagið

         gera með sér samkomulag um skipulagið

         • nemendurnir gátu ekki komið sér saman um skemmtidagskrána
    3. c.

       • frumlag í þgf.frumlag í þágufalli þeim kemur vel saman

         samkomulag þeirra er gott

         • bræðrunum tveimur hefur alltaf komið illa saman
    4. d.

       • koma saman ræðu

         setja saman, semja ræðu

22. 22.

    koma til

    1. a.

       • verðhækkunin kemur til af þessu

         hún orsakast af þessu

       • hvað kemur til?

         hvað veldur, hver er ástæðan?

         • hvað kemur til að hann er orðinn svona hógvær?
    2. b.

       • verða betri, öflugri, eflast, batna

         • gróðurinn er allur að koma til eftir veturinn
    3. c.

       • verða til, fá tilvist

         • hún hefur kosið flokkinn eftir að hann kom til

       • koma til sögunnar

         verða til, fá tilvist

         • skrifað var á skinn áður en pappír kom til sögunnar
    4. d.

       • koma til með að iðrast þessa

         eiga eftir að iðrast þessa seinna

         • við komum til með að bjóða upp á hvalaskoðun í sumar
    5. e.

       • þykja/finnast mikið til koma

         vera hrifinn

         • þau skoðuðu safnið en fannst heldur lítið til koma
    6. f.

       • það kemur til átaka

         átök verða, átök brjótast út

         • það kom til slagsmála fyrir utan krána
23. 23.

    koma til móts við

    • koma til móts við hana

      sinna þörfum eða kröfum hennar

      • reynt er að koma til móts við kröfur neytenda
24. 24.

    koma undan

    1. a.

       • þgf.með þágufalli koma peningunum undan

         laumast burt með þá, flytja þá leynilega á brott

    2. b.

       • þgf.með þágufalli koma sér undan verkinu

         sjá til þess að maður sleppi við verkið

         • ráðherrann kom sér undan því að svara spurningunni
25. 25.

    koma undir

    • barnið kemur undir

      barnið er getið

      • barnið kom undir um páskana
26. 26.

    koma upp

    1. a.

       • sólin/tunglið kemur upp

         sólin/tunglið stígur upp, rennur upp á himninum

    2. b.

       • krókusarnir koma upp

         þeir stinga blöðum sínum upp úr moldinni

    3. c.

       • koma sér upp vinnustofu

         útbúa vinnustofu fyrir sig

         • íbúar héraðsins hafa komið sér upp félagsheimili
    4. d.

       • það kemur upp ný staða

         það verða nýjar aðstæður

         • við hringjum í húsvörðinn ef eitthvert vandamál kemur upp
27. 27.

    koma upp á

    • það kemur ekkert upp á

      ekkert (sérstakt) gerist út frá hinu vanalega

      • kom nokkuð upp á meðan ég var í burtu?
28. 28.

    koma upp um

    • koma upp um þjófinn

      segja frá þjófnum, afhjúpa hann

29. 29.

    koma út

    1. a.

       • bókin kemur út

         bókin kemur úr prentsmiðjunni, er gefin út

    2. b.

       • þetta kemur einkennilega út

         þetta lítur einkennilega út, kemur einkennilega fyrir sjónir

         • ljósmyndin kom vel út á prenti
30. 30.

    koma út úr

    • verslunin kemur vel út úr könnuninni

      útkoma hennar úr könnuninni er góð

31. 31.

    koma við

    1. a.

       • koma við þetta

         snerta það með hendinni

         • það er bannað að koma við listaverkin
    2. b.

       • koma við þar

         stoppa þar á leiðinni

         • hún kom við í banka á leiðinni heim
    3. c.

       • þetta kemur þér ekki við

         þig varðar ekkert um þetta, þú þarft ekki að vita neitt um þetta

32. 32.

    koma yfir

    1. a.

       • hvað kom yfir hana?

         í hvaða hugarástand komst hún?

         • ég veit ekki hvað kom yfir mig en ég byrjaði að æpa
    2. b.

       • andinn kemur yfir hana

         hún fær (skáldlegan) innblástur

Orðasambönd

• koma í veg fyrir innbrot

  hindra að innbrot eigi sér stað