láta

Merkingar

1. 1.

   setja (e-ð) á e-n stað

   • hún lét kaffibollann á borðið
   • hann lætur fötin í skúffuna
   • hvar léstu bókina mína?

   • láta skjalið af hendi

     láta e-n fá það, láta það frá sér

   • láta honum upplýsingar í té

     veita honum upplýsingar

2. 2.

   hegða sér (einhvern veginn)

   • hann lætur eins og fífl
   • börnin létu illa í leikhúsinu
   • ég lét sem ég heyrði þetta ekki

   • láta sem ekkert sé

   • láta sem ekkert hafi í skorist

   • láta öllum illum látum

   • láttu ekki svona

3. 3.

   háttarsögn, merkir orsök, orsakavald

   • láttu hana ekki bíða
   • hann lét eggin sjóða í 10 mínútur
   • ég ætla að láta klippa mig
   • þau létu mála húsið

   • látum svo vera

     segjum sem svo

4. 4.

   um afskiptaleysi, íhlutunarleysi

   • láta hana eiga sig

   • láta hana í friði

   • láta hana vera

5. 5.

   • láta lífið

     deyja (af slysi eða af völdum árásar)

6. 6.

   • láta í haf

     sigla af stað

7. 7.

   í afturbeygðum samböndum:

   • láta sig ekki

     gefa ekki eftir (í orðræðu, deilu, ákvörðun)

   • láta sér annt um barnið

     bera umhyggju fyrir barninu

   • láta sér ekki bregða

     bregða ekki

     • láttu þér ekki bregða þótt hann komi með stóran hund

   • láta sér fátt um finnast

     vera lítið hrifinn, láta lítil viðbrögð í ljós

   • láta sér (ekki) segjast

     fara (ekki) að fyrirmælum, hlýða (ekki)

   • láta sér þetta vel líka

     vera sáttur, ánægður

     • hún lætur sér vel líka að búa uppi í risinu
8. 8.

   frumlag í þgf.frumlag í þágufalli henta, hæfa

   • henni lætur vel að kenna yngstu nemendunum
9. 9.

   láta að

   • láta vel að henni

     gæla við hana, kjassa hana

10. 10.

    láta af

    1. a.

       • láta af þessu

         hætta þessu

         • hann lét af allri stríðni við hana

       • láta af störfum/embætti

         • hún lét af embætti fyrir aldurs sakir
    2. b.

       • láta vel af vinnunni

         bera vinnunni vel söguna, tala ánægjulega um vinnuna

         • hann lætur vel af sér í Finnlandi
11. 11.

    láta aftur

    • láta aftur hurðina/augun

      loka hurðinni/augunum

      • hann lét aftur augun og sofnaði
12. 12.

    láta á móti

    • láta ekkert á móti sér

      neita sér ekki um neitt

13. 13.

    láta eftir

    1. a.

       • láta allt eftir sér

         neita sér ekki um neitt

       • láta allt eftir barninu

         gera allt sem barnið fer fram á

    2. b.

       • láta eftir sig miklar eignir

         deyja og skilja eftir miklar eignir

14. 14.

    láta nærri

    • það lætur nærri

      það er nálægt því

      • það lætur nærri að hann gefi út bók á hverju ári
15. 15.

    láta undan

    1. a.

       • láta undan henni

         gera eins og hún segir, gefast upp fyrir henni

         • þau létu undan þrábeiðni barnanna
    2. b.

       • gefa eftir, brotna, svigna

         • þakið lét undan fannferginu
16. 16.

    láta uppi

    • láta lítið uppi

      segja sem minnst

      • þeir létu ekkert uppi um áform sín
17. 17.

    láta út úr

    • láta þetta út úr sér

      segja þetta (af gáleysi)

18. 18.

    láta yfir

    • láta lítið yfir sér

      vera ekki áberandi, vera hógvær

      • byggingin var dýr þótt hún láti lítið yfir sér

Orðasambönd

• eins og að líkum lætur

  eins og við er að búast

• ég læt það vera

  sem andsvar: ekki svo mjög, ekkert sérstaklega

• láta mikið að sér kveða

  vera áberandi, drífandi, áhrifamikill

• láta ekki að sér hæða

  vera duglegur, ákveðinn, vekja aðdáun

• láta ekki á sér standa

  sýna skjót viðbrögð, drífa sig

• láta ekki bugast

  gefast upp frammi fyrir erfiðum aðstæðum, vonleysi og vanlíðan

• láta ekki tækifærið hjá líða

  sleppa ekki tækifærinu

• láta ekki hugfallast

  missa ekki kjarkinn

• láta ekki sitja við orðin tóm

  framkvæma en ekki bara tala um hlutina

• láta ekki sitt eftir liggja

  sýna framtakssemi, vera duglegur

• láta ekki troða á sér

  láta ekki kúga sig eða undiroka

• láta ekki vaða ofan í sig

  láta ekki sýna sér yfirgang í orðum

• láta hart mæta hörðu

  taka á móti af fullri hörku

• láta skoðun sína í ljós

  segja skoðun sína

• láta sér ekki allt fyrir brjósti brenna

  vera kjarkmikill, hugaður

• láta svo lítið

  gera sér þetta litla ómak, leggja það á sig

• láta svo um mælt

  segja svo, geta þess

• láta til skarar skríða

  hefja framkvæmd, byrja á e-u

• láta þetta ekki á sig fá

  láta þetta ekki angra sig, trufla sig

• þegar best/verst lætur

  við bestu/verstu aðstæður, í bestu/verstu birtingarmynd sinni

• þegar til lengdar lætur

  eftir því sem tíminn líður