Yrða

leggja

sagnorð

Merkingar

  1. 1.

    með þolfalli láta (e-n) liggja

    • hann lagði barnið í rúmið

    • leggja sig

      fá sér blund eða stutta hvíld

  2. 2.

    með þolfalli setja (e-ð) niður eða frá sér (e-s staðar)

    • hann leggur kassann varlega niður
    • ég lagði dagblaðið á eldhúsborðið
    • þau lögðu frá sér innkaupapokana
  3. 3.

    með þolfalli (um framkvæmd) koma (e-u) fyrir

    • rafmagn var lagt í húsið
    • það á að leggja nýjan veg
    • þau lögðu parket á stofuna
    • hann lagði flísar á baðherbergið
  4. 4.

    fara af stað, halda burt

    • við lögðum á heiðina um hádegið

    • leggja af stað

    • leggja í hann

    • leggja upp í ferðina

    • leggja leið sína um dalinn

    • leggja frá bryggju

    • leggja á flótta

  5. 5.

    með þágufalli koma bíl fyrir í bílastæði

    • hann leggur bílnum hjá búðinni
    • við lögðum í bílastæði
  6. 6.

    með þágufalli hætta að nota e-ð (einkum tæki eða vél)

    • hún er búin að leggja gömlu kaffivélinni
  7. 7.

    með þolfalli fella (e-n) í viðureign

    • hann lagði alla andstæðinga sína
  8. 8.

    með þolfalli beita vopni (á e-n)

    • leggja hendur á hana

      beita hana ofbeldi

    • leggja óvininn í gegn

      stinga hann á hol

  9. 9.

    frumlag í þolfalli eða það fara, smjúga um

    • ilminn lagði um allt húsið
    • það leggur reyk út um gluggann
  10. 10.

    frumlag í þolfalli frjósa á yfirborðinu

    • fjörðinn hafði lagt í frostinu
  11. 11.

    • bekkurinn eins og hann leggur sig

      allur og heill bekkurinn (í skólanum)

      • þau seldu vörulagerinn eins og hann lagði sig
  12. 12.

    leggja að

    1. a.

      • leggja hart að sér

        reyna sitt besta, vera duglegur

        • hún leggur hart að sér við námið
    2. b.

      • leggja fast að honum

        ýta á hann (að gera e-ð)

  13. 13.

    leggja af

    • megrast, horast

      • hún hefur lagt töluvert af
  14. 14.

    leggja aftur

    • með þolfalli leggja aftur augun

      loka augunum

    • með þolfalli leggja aftur hurðina

      loka hurðinni

  15. 15.

    leggja á

    1. a.

      • leggja á borð

        setja diska, hnífapör o.þ.h. á matarborð

    2. b.

      • leggja mikið á sig

        gera sér mikla fyrirhöfn eða erfiði

        • ég hef lagt mikið á mig við að skrifa skýrsluna
    3. c.

      • leggja skatt á eldsneytið

        bæta skatti við eldneytisverðið

        • tollur er lagður á varninginn
    4. d.

      • leggja ást á hana

        elska hana

    5. e.

      • leggja ríkt á við hana að gæta sín

        áminna hana staðfastlega um það

    6. f.

      • setja niður símtólið, slíta símtalinu

        • ég kvaddi og lagði á
    7. g.

      • leggja álög á hana

        setja þessi álög á hana

  16. 16.

    leggja fram

    1. a.

      • leggja sig (allan) fram

        gera eins vel og maður getur, reyna sitt besta

        • þau lögðu sig öll fram við vinnuna
    2. b.

      • leggja fram ársreikingana

        sýna ársreikningana, t.d. á fundi

        • stofnunin hefur lagt fram nýja fjárhagsáætlun
  17. 17.

    leggja fyrir

    1. a.

      • safna sparifé

    2. b.

      • með þolfalli leggja spurningu fyrir hana

        bera upp spurningu við hana

    3. c.

      • með þolfalli leggja fyrir sig barnakennslu

        stunda, starfa við barnakennslu

  18. 18.

    leggja inn

    • leggja peninga inn

      láta peninga á bankareikning

      • hún lagði þúsund krónur inn á reikninginn hans
  19. 19.

    leggja í

    1. a.

      • leggja (ekki) í þetta

        þora þessu (ekki), áræða þetta (ekki)

        • ég lagði ekki í að minnast á þetta við hann
    2. b.

      • leggja í miklar fjárfestingar

        fara út í þær

    3. c.

      • leggja í hann

        halda af stað, fara af stað (í lengri ferð)

  20. 20.

    leggja niður

    1. a.

      • leggja niður störf

        hætta vinnu sinni, fara í verkfall

    2. b.

      • leggja niður vopn

        hætta að berjast, semja (tímabundinn) frið

    3. c.

      • leggja niður spilaklúbbinn

        hætta starfsemi spilaklúbbsins

    4. d.

      • leggja sig niður við þetta

        vera svo ómerkilegur að gera þetta

        • hann gat ekki lagt sig niður við slíka vinnu
    5. e.

      • leggja þetta niður fyrir sér

        velta þessu fyrir sér, íhuga þetta

  21. 21.

    leggja saman

    • leggja saman tölurnar

      gera samlagningaraðgerð á tölunum

      • ég legg saman 10 og 5 og fæ út 15

    • leggja saman tvo og tvo

      (kunna að) draga réttar ályktanir

  22. 22.

    leggja til

    1. a.

      • leggja þetta til

        koma með þessa tillögu, stinga upp á þessu

        • ég legg til að þú bíðir aðeins
        • lagt er til að reglurnar verði endurskoðaðar

      • hafa ekkert til málanna að leggja

        hafa engu að bæta inn í umræðuna

    2. b.

      • með þágufalli og þolfalli leggja henni til húsnæði

        útvega henni húsnæði

        • spítalinn leggur starfsfólkinu til einkennisbúninga
    3. c.

      • leggja sér þetta til munns

        borða þetta

        • hún leggur eingöngu jurtafæði sér til munns
    4. d.

      • leggja til atlögu

        hefja orrustu

    5. e.

      • leggja til hans

        beita lagvopni á hann

        • hann lagði til hans með sverði
  23. 23.

    leggja undir

    • leggja undir sig landið

      taka landið á sitt vald

  24. 24.

    leggja upp

    • leggja upp í ferðina

      halda af stað í ferðina

  25. 25.

    leggja upp úr

    • leggja mikið upp úr þessu

      finnast þetta mikilvægt, vera umhugað um þetta

      • búðin leggur mikið upp úr persónulegri þjónustu
  26. 26.

    leggja út

    • leggja út vissa upphæð

      borga hana (einkum fyrir hönd annarra)

      • ég lagði út fyrir sameiginlegri gjöf okkar
  27. 27.

    leggja út af

    • leggja út af textanum

      nota textann sem undirstöðu í mál sitt (oft prestur sem leggur út af ritningargrein)

  28. 28.

    leggja út í

    • leggja út í mikla fjárfestingu

      fara út í hana

  29. 29.

    leggja við

    1. a.

      • leggja tvo við þrjá

        bæta 2 við 3, leggja saman 2 og 3

    2. b.

      • leggja rækt við vinskapinn

        rækta vinskapinn, sýna honum ræktarsemi, alúð

sjá leggjast, lagstur

Tengd orð

Beyging

lagði lagt