gjalda
sagnorð
Merkingar
pret. galt, 2nd pers. galt, mod. galzt; pl. guldu; pres, geld: pret. subj. gyldi; imperat. gjalt or gjald þú; sup. pret. goldit, goldinn; with neg. suff. gjald-attu; [Ulf. us-gildan = ἀποδιδόναι; A. S. gyldan; Engl. yield; O. H. G. geltan; old Fr. ielda; Germ. gelten; Dan. gjelde; Swed. gälla]:—to pay money, pay a fee, duty, or the like, the person in dat., the money in acc., Grág. i. 87, 408, passim, Fær. 120, Fms. iv. 346, xi. 81, Nj. 58, K. Þ. K. 162, passim:—to yield, repay, return, g. gjöf við gjöf, Hm. 42; gjaldið engum íllt móti íllu, Róm. xii. 17; sakir þær er ek á at g. Ólafi, Ó. H. 213; sögðu, at þeim var sín óhamingja miklu íllu goldin, 232; skal ek g. þeim svá útrúleik sinn, 58:—þér eigit at g. aptr (to restore) sendimenn hans manngjöldum, Eg. 575:—g. leiðangr, to yield a levy, Fms. viii. 173.
- II.
metaph. to yield or yield up, deliver; þá guldu þeir Guði andir sínar, they yielded up their souls to God, Blas. 36; gjalt mik lærifeðrum mínum, 656 B. 5; væri hann þá andaðr goldinn sínum borgar-mönnum, 10.
- β.
so in the phrases, g. skynsemi við e-u, to give (yield) reason for, Skálda 205, Sks. 787, Johann. 28; g. samkvæði, to yield, give consent to, Fms. v. 70, Nj. 233; also to vote for, Grág. i. 2, 43; g. varúð, varhuga, við e-u, to be on one’s guard against, beware of, Ísl. ii. 369, Fms. ii. 166, vi. 42, Hkr. i. 50; g. e-m fjandskap, to shew ill-will towards, Ld. 134; g. öfund, Ls. 12.
- 2.
with gen. ellipt., the fine being understood, to pay for, suffer on account of; ok munu margir þess g., Nj. 2: njóta e-s denotes to profit, gjalda e-s to suffer on account of another; þar munuð þit mín gjalda, Vígl. 28; sú harma-bylgjan djúpa, gékk yfir þig þá galztu mín, Pass. 41. 4; svá mun ok vera, segir Njáll, ef þú geldr eigi annarra at, Nj. 147; Helga (gen.) hefir þú goldit at í þessu, Fas. i. 28; hugði, at hann mundi þess víðar koma at hann mundi njóta föður síns en gjalda, Gísl. 73; heldr geldr Leifr Þrándar en nýtr frá mér, Fms. ii. 116; geldr at nýbreytni (gen.) konungs ok þessa ens nýja siðar, i. e. it is a just punishment for the innovation of the king and the new creed, Ld. 168; konungr sagði, at hón skyldi eigi gjalda frá honum tiltækja föður síns, Fms. ix. 477: part. gjaldandi, a payer, Grág. i. 394.
- β.
Skammstafanir og tilvitnanir
Skammstafanir
- pret.
- þátíð (e. preterite)
- pers.
- person.
- mod.
- modern.
- pl.
- fleirtala (e. plural)
- subj.
- viðtengingarháttur (e. subjunctive)
- imperat.
- boðháttur (e. imperative)
- sup.
- sagnbót (e. supine)
- neg.
- negative.
- suff.
- suffix.
- Ulf.
- Ulfilas.
- A. S.
- Anglo-Saxon.
- Engl.
- English.
- O. H. G.
- Old High German.
- Germ.
- German.
- Dan.
- Danish.
- Swed.
- Swedish.
- dat.
- þágufall (e. dative)
- acc.
- þolfall (e. accusative)
- metaph.
- metaphorical, metaphorically.
- gen.
- eignarfall (e. genitive)
- ellipt.
- elliptical, elliptically.
- i. e.
- id est.
- part.
- lýsingarháttur (e. participle)
Tilvitnuð rit
- Grág.
- Grágás. (B. I.)
- Fær.
- Færeyinga saga. (E. II.)
- Fms.
- Fornmanna sögur. (E. I.)
- Nj.
- Njála. (D. II.)
- K. Þ. K.
- Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
- Hm.
- Hává-mál. (A. I.)
- Róm.
- Rómverja saga. (E. II.)
- Ó. H.
- Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Eg.
- Egils saga. (D. II.)
- Blas.
- Blasius saga. (F. III.)
- Skálda
- Skálda. (H. I.)
- Sks.
- Konungs skugg-sjá. (H. II.)
- Hkr.
- Heimskringla. (E. I.)
- Ld.
- Laxdæla saga. (D. II.)
- Ls.
- Loka-senna. (A. I.)
- Vígl.
- Víglundar saga. (D. V.)
- Pass.
- Passíu-sálmar.
- Fas.
- Fornaldar sögur. (C. II.)
- Gísl.
- Gísla saga. (D. II.)