leiða
sagnorð
sjá einnig leiða nafnorð, kvenkyn
Merkingar
- 1.
d, [A. S. lâdjan; Engl. to lead; Germ. leiten; Dan. lede]:—to lead, conduct, lead by the hand; hann tók í hönd henni ok leiddi hana eina saman, Nj. í 29: of guests, hvergi mun ek leiða þik, segir hón, ok far nú vel ok heill! Ld. 188; Ólafr konungr leiddi Kjartan til skips, 190; allir leiddu hann ofan til sjófar, 655 xvi. B. 2; leiddu Hildiríðarsynir hann virðuliga brott með gjöfum, Eg. 52; ef hón fær svá út leitt son sinn, at þat er með þvílíkri stórmensku sem nú leiðir hón hann inn, Ó. H. 31; þann skal út leiða, er maðr vill at aptr komi, a saying, Fær. 101; þá leiddi hann Eirík son sinn í hásæti sitt, Fms. i. 18; leiða fram, Nj. 91: metaph., leiða upp, to drag ashore; ætla þeir at leiða upp skipit undir honum, to draw it ashore, Ld. 78; ær þær er þeir telja at leitt hafi dilkana, Grág. i. 417: leiða konu í kirkju, to church a woman, N. G. L. i. 384, Vm. 76.
- II.
metaph. phrases, leiða augum (sjónum), to behold, Hým. 13, Sks. 434, Fms. ii. 6, Stj. 719; leiða hugum, to consider, meditate, Sks. 334, 368 (hug-leiðing); leiða huga at, to mark, note, 301, Fms. iv. 33 (at-hugi); leiða spurningum at um e-t, to enquire, 230; leiða getum um e-t, to guess at a thing, Nj. 14, 205; leiða atkvæðum, to declare, Niðrst. 2, Bs. i. 295; leiða ástum, to love, Hkv. Hjörv. 41, Eb. 206 (in a verse): leiða af e-u, to result from, Nj. 38, 109, 169, 171, Fms. iii. 210, H. E. i. 497 (af-leiðing = result).
- 2.
gramm. to pronounce; þvíat hann leiddi eigi svá sem tíðast er, Glúm. 389; opt skipta orða-leiðingar öllu máli, hvárt inn sami hljóðstafr er leiddr skjótt eða seint, Skálda 171; hann kvaðsk Höskuldr heita, … Hvárt þótti þér hann seint leiða nafn sitt eðr skjótt?—Víst heldr seint, segir Rafn, þá kalla ek hann Haustskuld, Sturl. iii. 216.
- 2.
- III.
to bury, lead to the grave; Steinarr leiddi hann uppi í holtunum, Eg. 713, Karl. 128; hann sá þar haug mikinn, hann spurði hverir þar væri leiddir, Landn. (App.) 254, 326, Bret. 166, v. l.
- 2.
d, [different from the preceding word, see leiðr below; A. S. læddan = to hate; Engl. loathe]:—to make a person loathe a thing, with dat. of the person and acc. of the thing; hafði hann þat í hug sér, at leiða smá-mönnum at sækja mál á hendr honum, Hrafn. 18; en svá skal leiða dróttins-svikum, Fms. x. 271; ok leiða svá öðrum at brjóta lögin, vi. 98; ok leiðum svá öðrum frúm at svíkja sína herra, Karl. 59; ok l. honum svá landráð ok dróttins-svik, Fb. ii. 330.
- 2.
- II.
reflex., with acc., leiðask e-t, to loathe, get tired of; ungr leiddisk eldvelli, Hornklofi; leiðisk manngi gott ef getr, Hm. 13; krása, þá seðsk hann ok leiðisk þær, Greg. 28; leiðask andligar krásir, 3; bóndi leiðisk konu sína, Post. 656 A. ii. 15; þá leiðisk þér þá (abhor ye them) sem villu-menn eðr heiðingja, Bs. i. 105; nú vill sveinn eigi nema ok leiðisk bók, K. Þ. K. 56.
- 2.
impers., e-m leiðisk e-ð, to become tired of; mér leiðisk at eiga fyrir höndum slíkan úfriðar-ágang, Fms. i. 188; ok leiðisk honum bók, Grág. (Kb.) i. 18; nú leiðisk mönnum hér at sitja, Fb. ii. 56: freq. in mod. usage, mér leiðist, ‘it irks me,’ I find the time long.
- 2.
Skammstafanir og tilvitnanir
Skammstafanir
- A. S.
- Anglo-Saxon.
- Engl.
- English.
- Germ.
- German.
- Dan.
- Danish.
- metaph.
- metaphorical, metaphorically.
- gramm.
- grammar.
- v. l.
- varia lectio.
- dat.
- þágufall (e. dative)
- acc.
- þolfall (e. accusative)
- reflex.
- reflexive.
- impers.
- ópersónulegt (e. impersonal)
- freq.
- frequent, frequently.
- mod.
- modern.
Tilvitnuð rit
- Nj.
- Njála. (D. II.)
- Ld.
- Laxdæla saga. (D. II.)
- Eg.
- Egils saga. (D. II.)
- Ó. H.
- Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Fær.
- Færeyinga saga. (E. II.)
- Fms.
- Fornmanna sögur. (E. I.)
- Grág.
- Grágás. (B. I.)
- N. G. L.
- Norges Gamle Love. (B. II.)
- Vm.
- Vilkins-máldagi. (J. I.)
- Hým.
- Hýmis-kviða. (A. I.)
- Sks.
- Konungs skugg-sjá. (H. II.)
- Stj.
- Stjórn. (F. I.)
- Niðrst.
- Niðrstigningar saga. (F. III.)
- Bs.
- Biskupa sögur. (D. III.)
- Hkv. Hjörv.
- Helga-kviða Hjörvarðssonar. (A. II.)
- Eb.
- Eyrbyggja saga. (D. II.)
- H. E.
- Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
- Glúm.
- Víga-Glúms saga. (D. II.)
- Skálda
- Skálda. (H. I.)
- Sturl.
- Sturlunga saga. (D. I.)
- Karl.
- Karla-magnús saga. (G. I.)
- Landn.
- Landnáma. (D. I.)
- Bret.
- Breta sögur. (G. I.)
- Hrafn.
- Hrafnkels saga. (D. II.)
- Fb.
- Flateyjar-bók. (E. I.)
- Hm.
- Hává-mál. (A. I.)
- Greg.
- Gregory. (F. II.)
- Post.
- Postula sögur. (F. III.)
- K. Þ. K.
- Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
- Kb.
- Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)