ráða

Merkingar

1. 1.

   þgf.með þágufalli hafa ákvörðunarvald, stjórna

   • forstjórinn ræður öllu í fyrirtækinu
   • ég ræð vinnutíma mínum
   • þú mátt ráða hvað verður í matinn
   • við ráðum ekki veðrinu

   • ráða engu um þetta

     • gjaldkerinn ræður engu um starfsemi bankans

   • ráða ferðinni

     • hann lét hestinn ráða ferðinni

   • ráða lögum og lofum

     fara með öll völd

     • herforingjar ráða lögum og lofum í landinu

   • ráða ríkjum

     vera við völd, vera yfir ríki

     • konungurinn réð ríkjum í Noregi

   • ráða úrslitum

     hafa úrslitavald um e-ð

     • við keyptum hornsófann, liturinn á honum réð úrslitum

   • þú rétt ræður því

     (.... ella skaltu hafa verra af)

     • þú rétt ræður hvort þú segir frá þessu!
2. 2.

   þgf.með þágufalli gefa (e-m) ráð, ráðleggingu, heilræði

   • ég réð honum að fara til læknis

   • ráða honum frá þessu

     • hann ræður mér frá að fara í langa sjóferð
3. 3.

   þf.með þolfalli semja við (e-n) um að hann hefji störf

   • skólinn ætlar að ráða fjóra nýja kennara
   • hún réð sig sem þernu hjá drottningunni

   • ráða hana í vinnu

   • ráða fólk til starfa

4. 4.

   þf.með þolfalli finna lausn á, leysa (þraut, krossgátu o.s.frv.)

   • hann gat ekki ráðið gátuna
   • hún ræður stundum drauma fyrir fólk

   • ráða í skriftina

5. 5.

   • þf.með þolfalli ráða þetta af orðum hans

     álykta þetta af orðum hans

6. 6.

   • ráða sér ekki

     vera ofsakátur (reiður)

     • börnin réðu sér ekki fyrir gleði
7. 7.

   ráða af

   • þf.með þolfalli ráða hann af dögum

     (láta) myrða hann

     • forsetinn var ráðinn af dögum árið 1980
8. 8.

   ráða fram úr

   • ráða fram úr erfiðleikunum

     fleyta sér fram úr erfiðleikunum

9. 9.

   ráða fyrir

   • ráða fyrir landinu

     hafa yfirráð, ríkja yfir landinu

     • Spánverjar réðu fyrir miklum flota
10. 10.

    ráða við

    • ráða við andstæðinginn

      vera jafnsterkur eða sterkari en andstæðingurinn

      • hann ræður vel við hinn strákinn og er ekkert hræddur

    • ráða við starfið

      hafa vald á starfinu

      • nemendurnir ráða ekki við svona erfið dæmi
11. 11.

    ráða yfir

    • hafa yfir að ráða/ráða yfir góðum tækjabúnaði

      hafa umráð yfir, aðgang að, rétt á, eignarhald á (e-u)

      • hún ræður yfir miklum auðæfum sem aðalerfinginn
      • fyrirtækið ræður yfir frábæru starfsfólki