Yrða

steinn 1

nafnorð, karlkyn

sjá einnig steinn 2 nafnorð, karlkyn

Merkingar

m. [a word common to all Teut. languages], a stone, N. G. L. i. 65; meistari á stein, Barl. 167; steinn einn mikill, Fms. viii. 8, passim: a boulder, rock, stein at lýja járn við. Eg. 141: allit., stokkar eða steinar, Grág. ii. 132, Fb. ii. 102; gengr mark fyrir neðan ór steinum þeim er heita Klofningar, D. I. i. 471; dyrnar á steininum lukusk, Fas i. 514: of a gem (gim-steinn), Js. 78, Þkv. 16, 19, Ó. H. 30; settr steinum, Eg. 698; altaris-steinn, Vm. 37; leiðar-s., sólar-s., a loadstone: stones used for warming rooms, ok hófðu hvárki á því kveldi ljós né steina, Eb. 276; cp. mjólk var heit ok vóru á steinar, Lv. 70: dragging stones as a punishment, see Sól. (draga dreyrga steina); draga stein ok vera útlægr, N. G. L. iii. 16, 210. but it is of foreign origin.

  1. 2.

    metaph. phrases; verða milli steins ok sleggju, between the ‘stone and the sledge-hammer’ (stones being used for anvils). Fas. i. 34; taka stein, or kasta steini um megn sér, to throw too heavy a stone for one’s strength, to break down, Fær. 58, Eg. 473; þykkir ekki ór steini hefja (see hefja), Gísl. 54; ljósta e-n íllum steini, to hit with an evil stone, hit hard, Glúm, (see the verse); steins hljóð, stone-silence, dead silence.

  2. II.

    spec, usages, a cell for an anchoret, Fms. x. 373; setjask í stein, Nj. 268, Grett. 162, Trist.; gefa sik í stein, Játv. ch. 8; sitja í helgum steini.

  3. III.

    medic. stone, gravel, in the bladder, Pr. 472, Bs. i. 123, 644.

  4. IV.

    pr. names; Steini, Steinarr, Steinn, Stein-björn, Stein-finnr, Stein-grímr, Stein-kell (the stone-font for sacrifices), Stein-ólfr, Stein-móðr, Stein-röðr, Stein-þórr: of women, Stein-unn, Stein-vör: and in the latter part, Hall-steinn, Þór-steinn, Vé-steinn (the Holy stone for sacrifices), Her-steinn, Há-steinn, Ey-steinn, Út-steinn, Inn-steinn, etc., Landn.: and in local names, Steinar, etc.; Dverga-steinn.

  5. B.

    COMPDS, of stone: stein-altari, a stone-altar, Stj.; stein-bogi, q. v.; stein-borg, a stone-castle, Fms. x. 154; stein-garðr, a stone-wall, Str. 6; stein-dyrr, stone-doors, Vsp.; stein-gólf, a stone-floor, Stj., Fms. vi. 440; stein-hjarta, a heart of stone, Mar.; stein-hurð, a stone-hurdle, Fas. iii. 213; stein-hús, a stone-house, Fms. x. 154, v. l.; stein-höll, a stone-hall, 153, Nj. 6 (where it is an anachronism), Hkr. iii. 62; stein-kastali, a stone-castle, Sks. 423, Orkn. 318; stein-ker, a stone-vessel, Stj. 268; stein-ketill, a stone-kettle, Ó. H. 223; stein-kirkja, a stone-church, Fms. vi. 440, ix. 535, x. 409 (11th and 12th centuries), Bs. i. 32 (Kristni S. fine); stein-kjallari, a stone-cellar, B. K. 103; stein-knífr, a stone-knife, Stj. 117, 261; stein-topt, a stone-floor, Str. 70; stein-musteri, a stone-minster, Fms. vii. 100, Orkn. 258; stein-múrr, a stone-wall, Fms. ix. 434, x. 153; stein-nökkvi, a stone-boat, Fas. ii. 231, Bárð. 164 (of a giant in a tale); stein-ofn, a stone-oven, Bs. i. 830 (Laur. S.); stein-ráfr, a stone-roof, Mar.; stein-sker, a rock, Fms. viii. 367, v. l.; stein-smiði, stone work, stone implements, Íb. ch. 6; stein-spjald, a stone-tablet, Sks. 671, Ám. 46; stein-stólpi, a stone-pillar, Fms. i. 137; stein-súla, id., 655 xxviii. 1; stein-tabula, a stone-tablet, Stj. 311; stein-veggr, a stone-wall, Fms. vii. 64; stein-virki, id., Sks. 415; stein-þildr, stone-wainscotted, Str. 75; stein-þró, q. v.; stein-ör, a stone-arrow, Fas. ii. 260.

Skammstafanir og tilvitnanir

Skammstafanir

m.
karlkyn (e. masculine)
Teut.
Teutonic.
allit.
alliteration, alliterative.
cp.
compare.
metaph.
metaphorical, metaphorically.
ch.
chapter.
medic.
medicine, medically.
pr.
proper, properly.
etc.
et cetera.
COMPDS
samsett orð (e. compounds)
q. v.
quod vide.
v. l.
varia lectio.

Tilvitnuð rit

N. G. L.
Norges Gamle Love. (B. II.)
Barl.
Barlaams saga. (F. III.)
Fms.
Fornmanna sögur. (E. I.)
Eg.
Egils saga. (D. II.)
Grág.
Grágás. (B. I.)
Fb.
Flateyjar-bók. (E. I.)
D. I.
Diplomatarium Islandicum. (J. I.)
Js.
Járnsíða. (B. III.)
Þkv.
Þryms-kviða. (A. I.)
Ó. H.
Ólafs saga Helga. (E. I.)
Vm.
Vilkins-máldagi. (J. I.)
Eb.
Eyrbyggja saga. (D. II.)
Lv.
Ljósvetninga saga. (D. II.)
Sól.
Sólarljóð. (A. III.)
Fas.
Fornaldar sögur. (C. II.)
Fær.
Færeyinga saga. (E. II.)
Gísl.
Gísla saga. (D. II.)
Nj.
Njála. (D. II.)
Grett.
Grettis saga. (D. II.)
Játv.
Játvarðar saga. (E. II.)
Bs.
Biskupa sögur. (D. III.)
Landn.
Landnáma. (D. I.)
Stj.
Stjórn. (F. I.)
Str.
Strengleikar. (G. II.)
Vsp.
Völuspá. (A. I.)
Mar.
Maríu saga. (F. III.)
Hkr.
Heimskringla. (E. I.)
Sks.
Konungs skugg-sjá. (H. II.)
Orkn.
Orkneyinga saga. (E. II.)
Kristni S.
Kristni saga. (D. I. III.)
B. K.
Björgynjar Kálfskinn. (J. II.)
Bárð.
Bárðar saga. (D. V.)
Laur. S.
Laurentius saga. (D. III.)
Íb.
Íslendinga-bók. (D. I.)
Ám.
Auðunnar-máldagi. (J. I.)