steinn 1
nafnorð, karlkyn
sjá einnig steinn 2 nafnorð, karlkyn
Merkingar
m. [a word common to all Teut. languages], a stone, N. G. L. i. 65; meistari á stein, Barl. 167; steinn einn mikill, Fms. viii. 8, passim: a boulder, rock, stein at lýja járn við. Eg. 141: allit., stokkar eða steinar, Grág. ii. 132, Fb. ii. 102; gengr mark fyrir neðan ór steinum þeim er heita Klofningar, D. I. i. 471; dyrnar á steininum lukusk, Fas i. 514: of a gem (gim-steinn), Js. 78, Þkv. 16, 19, Ó. H. 30; settr steinum, Eg. 698; altaris-steinn, Vm. 37; leiðar-s., sólar-s., a loadstone: stones used for warming rooms, ok hófðu hvárki á því kveldi ljós né steina, Eb. 276; cp. mjólk var heit ok vóru á steinar, Lv. 70: dragging stones as a punishment, see Sól. (draga dreyrga steina); draga stein ok vera útlægr, N. G. L. iii. 16, 210. but it is of foreign origin.
- 2.
metaph. phrases; verða milli steins ok sleggju, between the ‘stone and the sledge-hammer’ (stones being used for anvils). Fas. i. 34; taka stein, or kasta steini um megn sér, to throw too heavy a stone for one’s strength, to break down, Fær. 58, Eg. 473; þykkir ekki ór steini hefja (see hefja), Gísl. 54; ljósta e-n íllum steini, to hit with an evil stone, hit hard, Glúm, (see the verse); steins hljóð, stone-silence, dead silence.
- II.
spec, usages, a cell for an anchoret, Fms. x. 373; setjask í stein, Nj. 268, Grett. 162, Trist.; gefa sik í stein, Játv. ch. 8; sitja í helgum steini.
- III.
medic. stone, gravel, in the bladder, Pr. 472, Bs. i. 123, 644.
- IV.
pr. names; Steini, Steinarr, Steinn, Stein-björn, Stein-finnr, Stein-grímr, Stein-kell (the stone-font for sacrifices), Stein-ólfr, Stein-móðr, Stein-röðr, Stein-þórr: of women, Stein-unn, Stein-vör: and in the latter part, Hall-steinn, Þór-steinn, Vé-steinn (the Holy stone for sacrifices), Her-steinn, Há-steinn, Ey-steinn, Út-steinn, Inn-steinn, etc., Landn.: and in local names, Steinar, etc.; Dverga-steinn.
- B.
COMPDS, of stone: stein-altari, a stone-altar, Stj.; stein-bogi, q. v.; stein-borg, a stone-castle, Fms. x. 154; stein-garðr, a stone-wall, Str. 6; stein-dyrr, stone-doors, Vsp.; stein-gólf, a stone-floor, Stj., Fms. vi. 440; stein-hjarta, a heart of stone, Mar.; stein-hurð, a stone-hurdle, Fas. iii. 213; stein-hús, a stone-house, Fms. x. 154, v. l.; stein-höll, a stone-hall, 153, Nj. 6 (where it is an anachronism), Hkr. iii. 62; stein-kastali, a stone-castle, Sks. 423, Orkn. 318; stein-ker, a stone-vessel, Stj. 268; stein-ketill, a stone-kettle, Ó. H. 223; stein-kirkja, a stone-church, Fms. vi. 440, ix. 535, x. 409 (11th and 12th centuries), Bs. i. 32 (Kristni S. fine); stein-kjallari, a stone-cellar, B. K. 103; stein-knífr, a stone-knife, Stj. 117, 261; stein-topt, a stone-floor, Str. 70; stein-musteri, a stone-minster, Fms. vii. 100, Orkn. 258; stein-múrr, a stone-wall, Fms. ix. 434, x. 153; stein-nökkvi, a stone-boat, Fas. ii. 231, Bárð. 164 (of a giant in a tale); stein-ofn, a stone-oven, Bs. i. 830 (Laur. S.); stein-ráfr, a stone-roof, Mar.; stein-sker, a rock, Fms. viii. 367, v. l.; stein-smiði, stone work, stone implements, Íb. ch. 6; stein-spjald, a stone-tablet, Sks. 671, Ám. 46; stein-stólpi, a stone-pillar, Fms. i. 137; stein-súla, id., 655 xxviii. 1; stein-tabula, a stone-tablet, Stj. 311; stein-veggr, a stone-wall, Fms. vii. 64; stein-virki, id., Sks. 415; stein-þildr, stone-wainscotted, Str. 75; stein-þró, q. v.; stein-ör, a stone-arrow, Fas. ii. 260.
Skammstafanir og tilvitnanir
Skammstafanir
- m.
- karlkyn (e. masculine)
- Teut.
- Teutonic.
- allit.
- alliteration, alliterative.
- cp.
- compare.
- metaph.
- metaphorical, metaphorically.
- ch.
- chapter.
- medic.
- medicine, medically.
- pr.
- proper, properly.
- etc.
- et cetera.
- COMPDS
- samsett orð (e. compounds)
- q. v.
- quod vide.
- v. l.
- varia lectio.
Tilvitnuð rit
- N. G. L.
- Norges Gamle Love. (B. II.)
- Barl.
- Barlaams saga. (F. III.)
- Fms.
- Fornmanna sögur. (E. I.)
- Eg.
- Egils saga. (D. II.)
- Grág.
- Grágás. (B. I.)
- Fb.
- Flateyjar-bók. (E. I.)
- D. I.
- Diplomatarium Islandicum. (J. I.)
- Js.
- Járnsíða. (B. III.)
- Þkv.
- Þryms-kviða. (A. I.)
- Ó. H.
- Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Vm.
- Vilkins-máldagi. (J. I.)
- Eb.
- Eyrbyggja saga. (D. II.)
- Lv.
- Ljósvetninga saga. (D. II.)
- Sól.
- Sólarljóð. (A. III.)
- Fas.
- Fornaldar sögur. (C. II.)
- Fær.
- Færeyinga saga. (E. II.)
- Gísl.
- Gísla saga. (D. II.)
- Nj.
- Njála. (D. II.)
- Grett.
- Grettis saga. (D. II.)
- Játv.
- Játvarðar saga. (E. II.)
- Bs.
- Biskupa sögur. (D. III.)
- Landn.
- Landnáma. (D. I.)
- Stj.
- Stjórn. (F. I.)
- Str.
- Strengleikar. (G. II.)
- Vsp.
- Völuspá. (A. I.)
- Mar.
- Maríu saga. (F. III.)
- Hkr.
- Heimskringla. (E. I.)
- Sks.
- Konungs skugg-sjá. (H. II.)
- Orkn.
- Orkneyinga saga. (E. II.)
- Kristni S.
- Kristni saga. (D. I. III.)
- B. K.
- Björgynjar Kálfskinn. (J. II.)
- Bárð.
- Bárðar saga. (D. V.)
- Laur. S.
- Laurentius saga. (D. III.)
- Íb.
- Íslendinga-bók. (D. I.)
- Ám.
- Auðunnar-máldagi. (J. I.)