falla

Merkingar

1. 1.

   fara hratt eða hægt niður, detta

   • bollinn féll á gólfið og brotnaði
   • snjórinn fellur til jarðar
   • skipverjinn féll útbyrðis
   • hár hennar fellur niður á axlirnar
   • mörg tré féllu í óveðrinu
   • kartöflugrösin féllu í frostinu
   • hitinn féll hratt
   • verðið á olíu hefur fallið

   • falla um koll

     • stóllinn féll um koll með dynk

   • varan fellur í verði

2. 2.

   • falla fram

     fara niður á hnén, leggjast flatur

   • falla á kné

     fara niður á hnéð (hnén)

     • þeir féllu á kné frammi fyrir drottningunni
3. 3.

   (um vatnsfall) renna, streyma

   • áin fellur til sjávar sunnanlands
4. 4.

   (um ljós eða skugga) lenda á

   • sólarljósið fellur inn um gluggana
   • skugginn af trénu féll á bekkinn
5. 5.

   láta lífið, deyja

   • margir hermenn hafa fallið í bardögunum
   • fólkið féll úr hungri

   • falla fyrir hendi morðingja

6. 6.
   1. a.

      standast ekki próf

      • hann féll í stærðfræði
   2. b.

      standast ekki bindindi (á tóbak, áfengi, fíkniefni)

7. 7.

   lenda, hafna (einhvers staðar)

   • borgin féll í hendur óvinunum

   • mikil hamingja fellur honum í skaut

     honum hlotnast mikil hamingja

8. 8.

   frumlag í þgf.frumlag í þágufalli líka við (e-n/e-ð)

   • mér fellur vel við hana
   • henni féll ekki hvað hann kom seint heim
   • mér fellur þetta þungt
9. 9.

   falla að

   1. a.

      • myndin fellur (vel) að textanum

        hún hæfir textanum vel, er í samræmi við hann

        • bækur hennar falla að hefðbundnum smekk lesenda
   2. b.

      • skórinn fellur (vel) að fætinum

        hann situr vel, passar á fótinn

   3. c.

      • það fellur að

        (um sjávarföll) það flæðir, sjórinn gengur upp í fjöruna

10. 10.

    falla á

    1. a.

       • það fellur á silfrið

         silfrið verður svart, það þarf að fægja það

    2. b.

       • skuldin fellur á mig

         ég þarf að greiða skuldina

11. 11.

    falla frá

    1. a.

       • andast, deyja

    2. b.

       • falla frá áformum sínum

         hætta við áform sín

12. 12.

    falla fyrir

    • falla fyrir honum

      verða hrifinn eða ástfanginn af honum

      • ég féll strax fyrir litla húsinu með rauða þakinu
13. 13.

    falla niður

    1. a.

       • fundurinn fellur niður

         fundinum er aflýst

         • kennsla féll niður í skólanum vegna veðurs
    2. b.

       • láta málið niður falla

         hætta við rekstur málsins (fyrir rétti), gleyma málinu (t.d. ágreiningi manna á milli)

14. 14.

    falla saman

    • húsið fellur saman

      húsið hrynur eins og spilaborg

15. 15.

    falla til

    • það fellur eitthvað til

      eitthvað útvegast

16. 16.

    falla undir

    • skatturinn fellur undir fjármálaráðherra

      skattamál heyra undir hann

17. 17.

    falla út

    • það fellur út

      (um sjávarföll) sjórinn hörfar, það kemur fjara

18. 18.

    falla við

    frumlag í þgf.frumlag í þágufalli

    • mér fellur við hana

      ég kann vel við hana, mér líkar vel við hana

Orðasambönd

• honum fellur aldrei verk úr hendi

  hann er alltaf eitthvað að iðja eða vinna