ríkr

lýsingarorð

Merkingar

adj., compar. ríkari and ríkri, superl. ríkastr and ríkstr, [Ulf. reiks = ἔντιμος; Germ. reich; Dan. rig, etc.]:—mighty, powerful, Rb. 370; ríkr höfðingi, Nj. 1, Fms. xi. 298; ríkr ok auðigr, Eg. 22, 83, Fms. vii. 293 (strong); ríkastr ok göfgastr, i. 61; ekki hefir Hákon látið hlut sinn fyrir enn ríkari mönnum en þú ert, 74; þeir vóru menn ríkastir í Þrænda-lögum, vi. 24: in the phrase, sagði þá inn ríkri ráð, the stronger ruled, might ruled over right, viii. 108, v. l.; ríkri ráð sagði, Am. 62; er þess ván um alla þína daga, at vér frændr sem ríkri, Eg. 475; ríkastr ok víðlendastr konungr, Fms. xi. 201, 203; ríkir ok óríkir, Ó. H. 60; hafði jarl á því ríkra manna hátt, Nj. 278; hann er ríkstr konung-manna, Rekst.

2.
of things, strong; ok verðr þá þat ríkara sem verr gegnir, Fms. i. 69; var sjón sögu ríkari, Ó. H. 180 (of autopsy); fátt er sköpum ríkara, Fs. 23; nauðsyn er lögum ríkri, 656 A. i. 22; ef úgæfa mín gengi ríkra en lukka þín, Þorst. St. 54, Al. 56; var þar ríkt varðhald, Fms. xi. 247; leggja ríkt við, to lay a heavy penalty on, iv. 144, x. 173, xi. 262; banna ríkt, to forbid strongly, Sks. 126 new Ed.; eru þeir fjötraðir ok ríkt bundnir, Fær. 183.
3.
magnificent; mærin gyrði sik einu ríku belti, 580 A. 2; konungr görði mannboð ríkt, Hkr. i. 231; ok halda til sem ríkast at öllu, K. Þ. K. 56.
4.
as a nickname; inn Ríki, the Great, Mighty; Knútr ríki, Hákon jarl inn ríki, Rögnvaldr jarl inn ríki, Fms., Ó. H., Orkn. 8.
II.
[Germ. reich; Dan. rig; Engl. rich], rich, wealthy; this sense appears about the end of the 13th century, and was no doubt influenced by the foreign use of the word; þeir hafa af hennar gózi orðið fullir ok feitir ok mjök ríkir, H. E. i. 505; ok aldrei urðu þau svá rík, at þau ætti konungi skatt at gjalda, Jb. 167; ríkr at fé, Grett. 153 new Ed.; oss er mikit sagt af auð þeim … Eigi mun þat aukit þó hann sé sagðr ríkastr maðr á Íslandi, Band. 24 new Ed. (but only in the later recension of that Saga, for the old recension in Kb. omits the word); svá miklum auð saman koma, ok verða full-ríkir á fám árum, Fms. vi. 273; hann var ríkr at fé, Dropl. 13, where it is no doubt due to the transcriber of the Arna-Magn. 132; passim in mod. usage, whereas the old sense has become obsolete, except in special phrases and compds, e. g. ráð-ríkr.

Skammstafanir og tilvitnanir

Skammstafanir

adj.: lýsingarorð (e. adjective)
compar.: miðstig (e. comparative)
superl.: efsta stig (e. superlative)
Ulf.: Ulfilas.
Germ.: German.
Dan.: Danish.
etc.: et cetera.
v. l.: varia lectio.
Ed.: edition, editions, edited.
Engl.: English.
mod.: modern.
e. g.: exempli gratia.

Tilvitnuð rit

Rb.: Rímbegla. (H. III.)
Nj.: Njála. (D. II.)
Fms.: Fornmanna sögur. (E. I.)
Eg.: Egils saga. (D. II.)
Am.: Atla-mál. (A. II.)
Ó. H.: Ólafs saga Helga. (E. I.)
Fs.: Forn-sögur. (D. II.)
Al.: Alexanders saga. (G. I.)
Sks.: Konungs skugg-sjá. (H. II.)
Fær.: Færeyinga saga. (E. II.)
Hkr.: Heimskringla. (E. I.)
K. Þ. K.: Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
Orkn.: Orkneyinga saga. (E. II.)
H. E.: Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
Jb.: Jóns-bók. (B. III.)
Grett.: Grettis saga. (D. II.)
Band.: Banda-manna saga. (D. II.)
Kb.: Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
Dropl.: Droplaugar-sona saga. (D. II.)
Arna-Magn.: Arna-Magnaeanus.